Chọn Tòa Án Hay Trọng Tài: Quyết Định Không Quay Lại Được Và Điều Khoản Cũ Đang Trỏ Tới Cơ Quan Không Còn Tồn Tại

Rất nhiều hợp đồng đang lưu hành có một dòng như thế này: "Mọi tranh chấp được giải quyết tại Tòa án nhân dân quận X."

Từ ngày 01/07/2025, Tòa án nhân dân cấp huyện đã kết thúc hoạt động. Hệ thống tòa án được tổ chức lại theo ba cấp gồm Tòa án nhân dân tối cao, 34 Tòa án nhân dân cấp tỉnh và 355 Tòa án nhân dân khu vực, trên cơ sở cơ cấu lại 693 Tòa án nhân dân cấp huyện. Tòa án nhân dân cấp cao cũng kết thúc hoạt động.

Nghĩa là điều khoản trên đang chỉ định một cơ quan không còn tồn tại.

Đó chưa phải vấn đề lớn nhất. Vấn đề lớn hơn là ngay cả khi ghi đúng tên một tòa án đang tồn tại, các bên cũng không được tự do chọn tòa án như nhiều người tưởng. Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 chỉ cho phép thỏa thuận trong một phạm vi rất hẹp.

Trong khi đó, thỏa thuận trọng tài thì ràng buộc gần như tuyệt đối, và một khi đã chọn thì không quay lại tòa án được.

Điều khoản giải quyết tranh chấp là điều khoản ít được đàm phán nhất và cũng là điều khoản duy nhất quyết định toàn bộ cách bạn bảo vệ mọi điều khoản còn lại.

Trả Lời Nhanh

Bảng So Sánh Nhanh

Những Tình Huống Thực Tế Thường Gặp

Điều khoản chỉ định tòa án không còn tồn tại

Hợp đồng ký trước tháng 7 năm 2025 ghi tên một Tòa án nhân dân cấp huyện hoặc quận. Cơ quan đó đã kết thúc hoạt động, và điều khoản trở nên không có nội dung thi hành được như đã viết.

Ghi "Tòa án có thẩm quyền" rồi hết

Câu này không sai nhưng cũng không có tác dụng gì, vì nó chỉ lặp lại quy định của luật. Nó không tạo ra lợi thế nào về nơi giải quyết cho bên soạn thảo.

Điều khoản lai giữa tòa án và trọng tài

Hợp đồng ghi "tranh chấp được giải quyết tại Trọng tài hoặc Tòa án có thẩm quyền". Cách viết này tạo ra tranh cãi ngay từ đầu về việc cơ quan nào có thẩm quyền, và có thể dẫn tới việc thỏa thuận trọng tài không thực hiện được.

Ghi trọng tài mà không nêu trung tâm nào

"Giải quyết bằng trọng tài theo quy định pháp luật" là câu thiếu thông tin quan trọng nhất: trung tâm trọng tài nào và theo quy tắc tố tụng nào.

Chọn trọng tài rồi mới thấy chi phí cao hơn dự kiến

Doanh nghiệp đưa điều khoản trọng tài vào hợp đồng giá trị nhỏ vì nghe nói trọng tài nhanh hơn. Đến khi tranh chấp phát sinh với giá trị vài trăm triệu thì phí trọng tài chiếm tỷ lệ lớn, trong khi không còn đường quay lại tòa án.

Hệ Thống Tòa Án Ba Cấp Từ 01/07/2025

Đây là thay đổi có ảnh hưởng trực tiếp tới điều khoản giải quyết tranh chấp trong mọi hợp đồng đang lưu hành.

Tòa án nhân dân khu vực giải quyết theo thủ tục sơ thẩm phần lớn các vụ án dân sự, hành chính, lao động, kinh doanh thương mại và hình sự thông thường.

Cơ cấu tổ chức của Tòa án nhân dân khu vực gồm các tòa chuyên trách, trong đó có Tòa Kinh tế, và tại một số Tòa án nhân dân khu vực còn có Tòa Phá sản, Tòa Sở hữu trí tuệ.

Căn Cứ Pháp Lý

Lưu ý về văn bản: Luật Trọng tài thương mại 2010 vẫn còn hiệu lực và đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 81/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Khi áp dụng nên đối chiếu văn bản hợp nhất.

Giới Hạn Của Quyền Chọn Tòa Án

Đây là điểm mà rất nhiều điều khoản viết sai vì hiểu nhầm rằng các bên được tự do chỉ định bất kỳ tòa án nào.

Nguyên tắc mặc định: tòa án nơi bị đơn

Điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc nếu bị đơn là cá nhân, hoặc nơi bị đơn có trụ sở nếu là cơ quan, tổ chức, có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm các tranh chấp về dân sự, hôn nhân gia đình, kinh doanh thương mại, lao động.

Nguyên tắc này bất lợi cho bên đi kiện, vì phải theo kiện ở nơi của bên kia.

Phạm vi được thỏa thuận

Điểm b khoản 1 Điều 39 cho phép các đương sự tự thỏa thuận với nhau bằng văn bản yêu cầu Tòa án nơi cư trú, làm việc của nguyên đơn nếu nguyên đơn là cá nhân, hoặc nơi có trụ sở của nguyên đơn nếu là cơ quan, tổ chức, giải quyết tranh chấp.

Nghĩa là phạm vi thỏa thuận chỉ có hai lựa chọn: tòa án nơi bị đơn theo mặc định, hoặc tòa án nơi nguyên đơn theo thỏa thuận. Không có lựa chọn thứ ba là chỉ định tự do một tòa án bất kỳ.

Trọng Tài: Ràng Buộc Chặt Và Chung Thẩm

Thỏa thuận trọng tài loại trừ thẩm quyền của tòa án

Điều 6 Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định khi các bên đã có thỏa thuận trọng tài mà một bên khởi kiện tại Tòa án thì Tòa án phải từ chối thụ lý, trừ trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu hoặc thỏa thuận trọng tài không thể thực hiện được.

Đây là lý do vì sao đây là quyết định không quay lại được. Khác với thỏa thuận chọn tòa án vốn chỉ có hiệu lực trong phạm vi hẹp, thỏa thuận trọng tài loại trừ hẳn một con đường.

Phán quyết là chung thẩm

Khoản 5 Điều 61 Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định phán quyết trọng tài là chung thẩm và có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Không có phúc thẩm, giám đốc thẩm hay tái thẩm.

Đây vừa là ưu điểm vừa là rủi ro. Ưu điểm là kết thúc nhanh, không kéo dài qua nhiều cấp. Rủi ro là nếu phán quyết bất lợi thì gần như không có đường sửa.

Yêu cầu hủy phán quyết không phải là kháng cáo

Bên không đồng ý có quyền yêu cầu Tòa án hủy phán quyết trọng tài trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được phán quyết, theo Điều 69 Luật Trọng tài thương mại 2010, nếu chứng minh được thuộc một trong các căn cứ hủy tại Điều 68.

Điểm cần hiểu đúng: thủ tục này không phải xét lại nội dung vụ việc. Tòa án xem xét các căn cứ mang tính tố tụng và nguyên tắc, không xem xét lại việc hội đồng trọng tài phán quyết đúng hay sai về nội dung tranh chấp.

Thỏa thuận trọng tài dễ hỏng ở đâu

Điều 18 Luật Trọng tài thương mại 2010 liệt kê các trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu, trong đó có: tranh chấp phát sinh trong lĩnh vực không thuộc thẩm quyền của Trọng tài; người xác lập thỏa thuận không có thẩm quyền; người xác lập không có năng lực hành vi dân sự; và hình thức thỏa thuận không phù hợp với Điều 16.

Ngoài ra còn nhóm "không thể thực hiện được", thường phát sinh khi thỏa thuận chỉ định một trung tâm trọng tài không tồn tại hoặc đã chấm dứt hoạt động, hoặc khi điều khoản mâu thuẫn tới mức không xác định được ý chí của các bên.

So Sánh Trên Năm Tiêu Chí Thực Chiến

Tiêu chí 1: thời gian

Trọng tài thường ngắn hơn vì chỉ một cấp và phán quyết chung thẩm. Tại tòa án, một vụ tranh chấp hợp đồng có thể qua sơ thẩm và phúc thẩm, chưa kể khả năng bị hủy án để xét xử lại.

Nhưng cần lưu ý: thời gian tại trọng tài cũng phụ thuộc vào việc hai bên có hợp tác trong khâu chọn trọng tài viên hay không.

Tiêu chí 2: chi phí

Án phí tại tòa án tính theo biểu án phí và thường thấp hơn phí trọng tài với cùng giá trị tranh chấp. Phí trọng tài do từng trung tâm ban hành và thường tính theo giá trị vụ tranh chấp.

Với vụ việc giá trị nhỏ, tỷ lệ chi phí trên giá trị tranh chấp ở trọng tài thường cao hơn đáng kể. Đây là lý do quan trọng nhất để không đưa điều khoản trọng tài vào mọi hợp đồng theo mặc định.

Tiêu chí 3: tính bảo mật

Đây là ưu thế rõ ràng của trọng tài. Tố tụng trọng tài không công khai, trong khi xét xử tại tòa án theo nguyên tắc chung là công khai.

Với tranh chấp liên quan đến bí mật kinh doanh, công nghệ, hoặc tranh chấp mà việc công khai gây ảnh hưởng tới uy tín và quan hệ với khách hàng, đây là yếu tố có trọng lượng lớn.

Tiêu chí 4: người giải quyết

Ở trọng tài, các bên được chọn trọng tài viên. Với tranh chấp có nội dung chuyên môn sâu như xây dựng, công nghệ, tài chính, hàng hải, việc chọn được người có chuyên môn đúng lĩnh vực là lợi thế thực chất.

Ở tòa án, các bên không có quyền chọn thẩm phán. Tuy nhiên hệ thống tòa án hiện có các tòa chuyên trách, gồm Tòa Kinh tế tại Tòa án nhân dân khu vực, và Tòa Sở hữu trí tuệ, Tòa Phá sản tại một số Tòa án nhân dân khu vực.

Tiêu chí 5: khả năng thi hành

Trong nước, cả bản án của tòa án lẫn phán quyết trọng tài đều được thi hành theo pháp luật thi hành án dân sự.

Với giao dịch có yếu tố nước ngoài, phán quyết trọng tài có lợi thế rõ nhờ hệ thống điều ước quốc tế về công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài, vốn có phạm vi thành viên rộng. Việc công nhận và cho thi hành bản án của tòa án nước ngoài thường khó khăn hơn.

Đây là lý do chính khiến trọng tài là lựa chọn tiêu chuẩn trong hợp đồng có đối tác nước ngoài hoặc có tài sản ở nước ngoài.

Chọn Thế Nào Cho Từng Loại Hợp Đồng

Một nguyên tắc thực tế: chọn theo giá trị tranh chấp dự kiến, không chọn theo giá trị hợp đồng. Hợp đồng lớn nhưng tranh chấp thường phát sinh ở từng đợt giao hàng nhỏ thì giá trị tranh chấp thực tế nhỏ, và điều khoản trọng tài sẽ tạo gánh nặng chi phí không tương xứng.

Cách Viết Điều Khoản Cho Đúng

Bước thương lượng trước

Nên có, với thời hạn cụ thể, ví dụ 30 ngày kể từ ngày một bên gửi thông báo bằng văn bản. Điều khoản này tạo cơ hội xử lý mà không phải ra cơ quan tài phán, và cũng tạo dấu vết cho thấy thiện chí nếu sau đó phải khởi kiện.

Cần tránh viết thời hạn thương lượng quá dài hoặc không có mốc kết thúc, vì sẽ trở thành công cụ trì hoãn.

Nếu chọn tòa án

Ba nội dung nên có. Ghi rõ đây là thỏa thuận theo điểm b khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và yêu cầu Tòa án có thẩm quyền nơi nguyên đơn có trụ sở giải quyết. Không nêu đích danh một tòa án cấp huyện hay quận. Và không cố định tên một tòa án cụ thể nếu doanh nghiệp có khả năng đổi trụ sở.

Cách viết theo tiêu chí thay vì theo tên riêng có ưu điểm là không bị lỗi thời khi hệ thống tòa án được sắp xếp lại, điều đã xảy ra trong năm 2025.

Nếu chọn trọng tài

Bốn nội dung bắt buộc phải có, thiếu một trong số đó là nguồn gốc của phần lớn tranh cãi về hiệu lực.

Với hợp đồng có yếu tố nước ngoài, nên bổ sung thêm luật áp dụng cho nội dung hợp đồng và cân nhắc khả năng thi hành phán quyết tại nơi bên kia có tài sản.

Tuyệt đối tránh điều khoản lai

Không viết "giải quyết tại Trọng tài hoặc Tòa án". Cách viết này tạo ra tranh chấp về thẩm quyền ngay trước khi bàn tới nội dung, và có nguy cơ khiến thỏa thuận trọng tài rơi vào nhóm không thể thực hiện được.

Chọn một trong hai, viết dứt khoát.

Phân Tích Ba Trường Hợp Thực Tế

Trường hợp 1: hợp đồng ghi tòa án cấp huyện

Bối cảnh. Hợp đồng ký năm 2023, điều khoản ghi "tranh chấp giải quyết tại Tòa án nhân dân huyện X". Tranh chấp phát sinh năm 2026.

Vấn đề. Tòa án nhân dân cấp huyện đã kết thúc hoạt động từ 01/07/2025.

Hướng xử lý. Điều khoản này không làm hợp đồng vô hiệu. Khi khởi kiện, thẩm quyền được xác định theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự tại thời điểm khởi kiện, tức theo hệ thống tòa án hiện hành.

Bài học. Điều khoản viết theo tên riêng của một cơ quan có tuổi thọ ngắn hơn điều khoản viết theo tiêu chí. Đây là lý do nên viết "Tòa án có thẩm quyền nơi nguyên đơn có trụ sở" thay vì tên một tòa cụ thể.

Trường hợp 2: điều khoản trọng tài cho hợp đồng giá trị nhỏ

Bối cảnh. Doanh nghiệp đưa điều khoản trọng tài vào toàn bộ hợp đồng mẫu, kể cả các đơn hàng vài trăm triệu đồng.

Vấn đề. Khi tranh chấp phát sinh, phí trọng tài chiếm tỷ lệ lớn so với giá trị đòi. Và theo Điều 6 Luật Trọng tài thương mại 2010, Tòa án phải từ chối thụ lý nếu đã có thỏa thuận trọng tài, nên không còn đường quay lại.

Bài học. Nên phân nhóm hợp đồng theo giá trị tranh chấp dự kiến và áp dụng phương thức khác nhau, thay vì dùng một điều khoản cho mọi giao dịch.

Trường hợp 3: phán quyết trọng tài bất lợi

Bối cảnh. Doanh nghiệp thua trong tố tụng trọng tài và muốn kháng cáo.

Vấn đề pháp lý. Khoản 5 Điều 61 Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định phán quyết trọng tài là chung thẩm và có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Không có thủ tục phúc thẩm.

Con đường duy nhất là yêu cầu Tòa án hủy phán quyết trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được phán quyết theo Điều 69, và phải chứng minh thuộc một trong các căn cứ tại Điều 68. Thủ tục này không xem xét lại nội dung tranh chấp.

Bài học. Thời hạn 30 ngày rất ngắn. Khi nhận phán quyết bất lợi, cần đánh giá ngay khả năng có căn cứ hủy hay không, thay vì để hết thời hạn rồi mới tìm phương án.

Quy Trình Rà Lại Điều Khoản Trong Hợp Đồng Đang Dùng

Bước 1: liệt kê các mẫu hợp đồng đang sử dụng

Phân theo nhóm: mua bán, dịch vụ, thuê, hợp tác, lao động. Mỗi nhóm có thể cần phương thức giải quyết tranh chấp khác nhau.

Bước 2: tìm và đọc lại điều khoản giải quyết tranh chấp

Kiểm tra ba lỗi phổ biến: nêu tên cơ quan không còn tồn tại; điều khoản lai giữa tòa án và trọng tài; và điều khoản trọng tài thiếu tên trung tâm hoặc quy tắc tố tụng.

Bước 3: xác định giá trị tranh chấp dự kiến cho từng nhóm

Đây là căn cứ chính để chọn phương thức. Nhóm giao dịch nhỏ, lặp lại nhiều thường phù hợp với tòa án. Nhóm giá trị lớn, chuyên môn sâu, hoặc có yếu tố nước ngoài thì cân nhắc trọng tài.

Bước 4: viết lại theo tiêu chí thay vì theo tên riêng

Với tòa án, viết theo phạm vi được phép tại điểm b khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Với trọng tài, nêu đủ bốn nội dung gồm tên trung tâm, quy tắc tố tụng, số trọng tài viên, địa điểm và ngôn ngữ.

Bước 5: xử lý hợp đồng đã ký

Không cần ký phụ lục riêng chỉ để sửa điều khoản này, vì thẩm quyền sẽ được xác định theo pháp luật tố tụng tại thời điểm khởi kiện. Nhưng nếu có dịp ký phụ lục vì lý do khác, nên cập nhật luôn.

Ưu tiên xử lý trước với các hợp đồng giá trị lớn và hợp đồng dài hạn còn nhiều năm hiệu lực.

Khi Nào Cần Luật Sư

Khi chuẩn hóa bộ mẫu hợp đồng. Đây là nhóm hiệu quả nhất, vì một điều khoản được viết đúng sẽ dùng cho toàn bộ giao dịch về sau.

Khi hợp đồng có yếu tố nước ngoài. Nhóm này cần cân nhắc đồng thời luật áp dụng, cơ quan giải quyết, ngôn ngữ tố tụng và khả năng thi hành ở nơi bên kia có tài sản.

Khi vừa nhận phán quyết trọng tài bất lợi. Thời hạn 30 ngày rất ngắn và việc đánh giá có căn cứ hủy hay không cần làm sớm.

Khi đối tác đưa ra điều khoản trọng tài ở nước ngoài. Cần đánh giá chi phí thực tế của việc theo kiện ở nơi đó, vì đây thường là rào cản khiến bên yếu hơn không thể theo đuổi quyền của mình.

5 Sai Lầm Thường Gặp

Sai lầm 1: giữ nguyên tên tòa án cấp huyện trong mẫu hợp đồng. Tòa án nhân dân cấp huyện đã kết thúc hoạt động từ 01/07/2025. Nên viết theo tiêu chí thay vì theo tên riêng.

Sai lầm 2: tưởng rằng được tự do chọn bất kỳ tòa án nào. Điểm b khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 chỉ cho phép thỏa thuận yêu cầu Tòa án nơi nguyên đơn cư trú hoặc có trụ sở giải quyết. Các bên cũng không thỏa thuận được về cấp tòa án.

Sai lầm 3: viết điều khoản lai. "Trọng tài hoặc Tòa án" tạo tranh chấp về thẩm quyền ngay từ đầu và có nguy cơ khiến thỏa thuận trọng tài không thực hiện được.

Sai lầm 4: chọn trọng tài cho mọi hợp đồng. Với giao dịch giá trị nhỏ, chi phí trọng tài có thể vượt phần thu về, và theo Điều 6 Luật Trọng tài thương mại 2010 thì không còn đường quay lại tòa án.

Sai lầm 5: nghĩ rằng phán quyết trọng tài có thể kháng cáo. Khoản 5 Điều 61 quy định phán quyết là chung thẩm. Chỉ có thể yêu cầu hủy trong 30 ngày theo căn cứ luật định, và đó không phải thủ tục xét lại nội dung.

Câu Hỏi Thường Gặp

Hợp đồng ghi Tòa án nhân dân quận huyện thì bây giờ xử lý thế nào?

Từ ngày 01/07/2025, Tòa án nhân dân cấp huyện đã kết thúc hoạt động và hệ thống tòa án được tổ chức theo ba cấp gồm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án nhân dân khu vực. Điều khoản chỉ định một cơ quan không còn tồn tại không làm hợp đồng vô hiệu. Khi khởi kiện, thẩm quyền được xác định theo pháp luật tố tụng dân sự tại thời điểm khởi kiện. Với hợp đồng mới, nên viết theo tiêu chí thay vì theo tên riêng của một tòa án.

Có được thỏa thuận chọn bất kỳ tòa án nào không?

Không. Điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 đặt nguyên tắc mặc định là Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc hoặc có trụ sở. Điểm b khoản 1 Điều 39 cho phép các đương sự tự thỏa thuận bằng văn bản yêu cầu Tòa án nơi cư trú, làm việc hoặc nơi có trụ sở của nguyên đơn giải quyết. Ngoài phạm vi này, thẩm quyền do luật định và các bên không thể tự thỏa thuận khác, kể cả về cấp tòa án.

Đã có thỏa thuận trọng tài thì còn kiện ra tòa được không?

Không, trừ hai trường hợp. Điều 6 Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định khi các bên đã có thỏa thuận trọng tài mà một bên khởi kiện tại Tòa án thì Tòa án phải từ chối thụ lý, trừ trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu hoặc thỏa thuận trọng tài không thể thực hiện được. Đây là lý do việc đưa điều khoản trọng tài vào hợp đồng cần được cân nhắc kỹ ngay từ đầu.

Phán quyết trọng tài có kháng cáo được không?

Không. Khoản 5 Điều 61 Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định phán quyết trọng tài là chung thẩm và có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Không có thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm hay tái thẩm. Bên không đồng ý chỉ có thể yêu cầu Tòa án hủy phán quyết trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được phán quyết theo Điều 69, nếu chứng minh được thuộc một trong các căn cứ tại Điều 68. Thủ tục này không xem xét lại nội dung tranh chấp.

Trọng tài có thật sự nhanh hơn tòa án không?

Thường là nhanh hơn, chủ yếu vì chỉ có một cấp và phán quyết chung thẩm, trong khi tại tòa án vụ việc có thể qua sơ thẩm và phúc thẩm. Tuy nhiên thời gian tại trọng tài cũng phụ thuộc vào mức độ hợp tác của hai bên trong khâu thành lập hội đồng trọng tài, và vào độ phức tạp của vụ việc.

Chi phí trọng tài so với án phí tòa án ra sao?

Phí trọng tài do từng trung tâm trọng tài ban hành theo biểu phí riêng, thường tính theo giá trị vụ tranh chấp và cao hơn án phí tại tòa án với cùng giá trị. Với tranh chấp giá trị nhỏ, tỷ lệ chi phí trên giá trị đòi ở trọng tài thường cao đáng kể. Đây là lý do quan trọng nhất để không áp dụng điều khoản trọng tài cho mọi hợp đồng.

Điều khoản trọng tài cần có những nội dung gì?

Bốn nội dung tối thiểu: tên đầy đủ của trung tâm trọng tài; quy tắc tố tụng trọng tài áp dụng, thường là quy tắc hiện hành của chính trung tâm đó; số lượng trọng tài viên là một hay ba; và địa điểm, ngôn ngữ tố tụng. Chỉ ghi "giải quyết bằng trọng tài" mà không nêu trung tâm nào là thiếu thông tin cơ bản và có nguy cơ rơi vào nhóm thỏa thuận không thể thực hiện được.

Vì sao hợp đồng có đối tác nước ngoài thường chọn trọng tài?

Lý do chính là khả năng thi hành. Phán quyết trọng tài có lợi thế nhờ hệ thống điều ước quốc tế về công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài với phạm vi thành viên rộng, trong khi việc công nhận và cho thi hành bản án của tòa án nước ngoài thường khó khăn hơn. Ngoài ra trọng tài cho phép thỏa thuận về ngôn ngữ tố tụng và trong phạm vi luật cho phép còn thỏa thuận được về luật áp dụng.

Nên viết bước thương lượng trước không?

Nên, với thời hạn cụ thể. Bước này tạo cơ hội xử lý mà không phải ra cơ quan tài phán, và tạo dấu vết về thiện chí nếu sau đó phải khởi kiện. Cần tránh viết thời hạn quá dài hoặc không có mốc kết thúc, vì khi đó nó trở thành công cụ trì hoãn của bên vi phạm.

Hợp đồng với khách hàng cá nhân có nên đưa điều khoản trọng tài không?

Cần thận trọng. Nếu khách hàng là người tiêu dùng thì pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có quy định riêng về phương thức giải quyết tranh chấp, và điều khoản do doanh nghiệp đưa ra trong hợp đồng theo mẫu chịu thêm các giới hạn về hiệu lực. Với nhóm hợp đồng này nên rà soát riêng trước khi đưa vào sử dụng đại trà.

Kết Luận

Ba việc nên làm với điều khoản giải quyết tranh chấp trong bộ mẫu hợp đồng đang dùng.

Thứ nhất, loại bỏ tên cơ quan không còn tồn tại. Từ 01/07/2025, hệ thống tòa án gồm ba cấp và Tòa án nhân dân cấp huyện cùng Tòa án nhân dân cấp cao đã kết thúc hoạt động.

Thứ hai, viết theo tiêu chí thay vì theo tên riêng. Với tòa án, bám phạm vi được phép tại điểm b khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tức thỏa thuận yêu cầu Tòa án có thẩm quyền nơi nguyên đơn có trụ sở giải quyết. Cách này không bị lỗi thời khi hệ thống tòa án thay đổi hoặc khi doanh nghiệp đổi trụ sở.

Thứ ba, chọn phương thức theo giá trị tranh chấp dự kiến, không theo giá trị hợp đồng. Trọng tài phù hợp với tranh chấp giá trị lớn, chuyên môn sâu, cần bảo mật, hoặc có yếu tố nước ngoài. Tòa án phù hợp với giao dịch trong nước giá trị vừa và nhỏ, đặc biệt là hợp đồng lặp lại số lượng lớn.

Và một điều cần nhớ trước khi đặt bút: chọn trọng tài là quyết định loại trừ hẳn con đường tòa án, còn chọn tòa án thì chỉ ràng buộc trong phạm vi hẹp mà luật cho phép. Hai mức độ ràng buộc rất khác nhau.