Nghị định 254/2026/NĐ-CP thay Nghị định 123/2020 và 70/2025 từ 01/07/2026: hóa đơn Bán cho người tiêu dùng, tiền đặt cọc, mức phạt mới và chữ ký số.
Kế toán một công ty thương mại tại TP. Hồ Chí Minh gọi cho chúng tôi giữa tháng 7. Cơ quan thuế loại 340 triệu đồng chi phí khi quyết toán, lý do là một loạt hóa đơn đầu vào ghi ở phần người mua dòng chữ "Bán cho người tiêu dùng". Công ty phản đối: hóa đơn hợp lệ, có mã cơ quan thuế, tra cứu ra đầy đủ.
Đúng là hóa đơn hợp lệ. Nhưng hóa đơn không ghi thông tin người mua thì không dùng làm căn cứ hạch toán chi phí được. Quy định này nằm trong Phụ lục Nghị định 254/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Nhân viên đi mua hàng không đọc tên công ty, người bán ghi luôn "Bán cho người tiêu dùng" cho nhanh, và tiền thuế mất theo.
Từ ngày 01/07/2026, Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP đã hết hiệu lực hoàn toàn. Mọi bài hướng dẫn, mọi quy trình nội bộ, mọi mẫu hợp đồng còn dẫn chiếu hai văn bản này đều đang dựa trên nền pháp lý không còn tồn tại.
Nội dung bài viết
- Trả lời nhanh
- Bảng tóm tắt nhanh
- Những tình huống thực tế thường gặp
- Nền pháp lý đã thay đổi thế nào
- Căn cứ pháp lý
- Bảy thay đổi doanh nghiệp phải nắm
- Chữ ký số: điều kiện để mọi thứ vận hành
- Mức phạt và rủi ro hình sự
- Quy trình triển khai và chi phí
- Có nên thuê luật sư không
- 5 sai lầm thường gặp
- Câu hỏi thường gặp
- Kết luận
Trả Lời Nhanh
Văn bản đang áp dụng là Nghị định 254/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 30/06/2026, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Nghị định này quy định chi tiết Luật Quản lý thuế 2025 (Luật số 108/2025/QH15) về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử. Gồm 5 chương, 45 điều và một Phụ lục.
Điều 43 Nghị định 254/2026 bãi bỏ Nghị định 123/2020/NĐ-CP, Nghị định 70/2025/NĐ-CP và Điều 1 Nghị định 41/2022/NĐ-CP kể từ ngày 01/07/2026.
Ba thay đổi tác động trực tiếp đến tiền của doanh nghiệp: hóa đơn ghi "Bán cho người tiêu dùng" không dùng để hạch toán chi phí được; hóa đơn đặt in của cơ quan thuế hết giá trị sử dụng; tiền đặt cọc bảo đảm giao kết hợp đồng dịch vụ không phải lập hóa đơn tại thời điểm nhận tiền.
Chữ ký số là điều kiện kỹ thuật để phát hành hóa đơn điện tử. Chứng thư chữ ký số công cộng có thời hạn tối đa 03 năm theo Nghị định 23/2025/NĐ-CP, hết hạn là toàn bộ hoạt động phát hành hóa đơn dừng lại.
Bảng Tóm Tắt Nhanh
| Vấn đề | Nội dung |
|---|---|
| Văn bản đang áp dụng | Luật Quản lý thuế 2025 và Nghị định 254/2026/NĐ-CP, từ 01/07/2026 |
| Văn bản đã hết hiệu lực | Nghị định 123/2020, Nghị định 70/2025, Điều 1 Nghị định 41/2022 |
| Hóa đơn đặt in của cơ quan thuế | Hết giá trị sử dụng từ 01/07/2026, phải tiêu hủy |
| Biên lai giấy tự in, đặt in | Dùng đến hết 31/12/2026, sau đó tiêu hủy |
| Người mua không cung cấp thông tin | Ghi "Bán cho người tiêu dùng". Hóa đơn này không hạch toán chi phí được |
| Tiền đặt cọc dịch vụ | Không lập hóa đơn tại thời điểm nhận, áp dụng cho dịch vụ nói chung |
| Dịch vụ cần đối soát | Lập hóa đơn chậm nhất 07 ngày sau khi kết thúc kỳ đối soát |
| Giao dịch ban đêm | Không có phần mềm tự động thì lập chậm nhất ngày làm việc tiếp theo |
| Thưởng người tố giác | Tối đa 10% tiền phạt, không quá 10 triệu đồng mỗi vụ việc |
| Không lập hóa đơn khi bán hàng | Từ 1 triệu đến 80 triệu đồng tùy số lượng hóa đơn vi phạm |
| Mua bán trái phép hóa đơn | Có thể bị truy cứu hình sự theo Điều 203 Bộ luật Hình sự |
| Thời hạn chữ ký số công cộng | Tối đa 03 năm |
Những Tình Huống Thực Tế Thường Gặp
Bị loại chi phí vì hóa đơn không có thông tin người mua. Nhân viên đi công tác, đổ xăng, ăn uống tiếp khách, mua văn phòng phẩm. Người bán hỏi có lấy hóa đơn công ty không, nhân viên nói lấy nhưng không đọc chính xác tên và mã số thuế. Hóa đơn về đến kế toán thì phần người mua ghi "Bán cho người tiêu dùng". Khoản chi đó không được tính vào chi phí được trừ.
Xuất hóa đơn sai thời điểm hàng loạt. Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ theo tháng, quen xuất hóa đơn dồn vào cuối quý cho gọn sổ sách. Mỗi hóa đơn sai thời điểm là một hành vi vi phạm, và mức phạt theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP tính lũy tiến theo số lượng hóa đơn. Từ 100 số hóa đơn trở lên, mức phạt lên tới 70 triệu đồng.
Nhận tiền đặt cọc rồi bối rối không biết có phải xuất hóa đơn. Đây là tình huống mà quy định vừa thay đổi theo hướng có lợi cho doanh nghiệp, nhưng nhiều đơn vị vẫn làm theo cách cũ và xuất hóa đơn sớm hơn cần thiết.
Chữ ký số hết hạn đúng ngày cần xuất hóa đơn. Doanh nghiệp không theo dõi hạn chứng thư, đến lúc phát hiện thì không xuất được hóa đơn cho khách, cũng không nộp được tờ khai thuế. Việc gia hạn mất vài ngày làm việc.
Nhận hóa đơn của doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế. Bên bán sau đó bị cơ quan thuế đưa vào diện cảnh báo hoặc bỏ địa chỉ kinh doanh. Toàn bộ hóa đơn đầu vào từ bên đó bị đưa ra rà soát, doanh nghiệp mua phải chứng minh giao dịch có thật.
Nền Pháp Lý Đã Thay Đổi Thế Nào
Đây là phần quan trọng nhất của bài viết, vì phần lớn nội dung về hóa đơn điện tử đang lưu hành trên mạng vẫn dựa trên văn bản đã chết.
Ngày 10/12/2025, Quốc hội thông qua Luật Quản lý thuế 2025, Luật số 108/2025/QH15, gồm 9 chương và 53 điều, thay thế Luật Quản lý thuế 2019 (Luật số 38/2019/QH14). Luật có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, riêng Điều 13 và Điều 26 về nghĩa vụ khai thuế, tính thuế, khấu trừ thuế và sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hiệu lực sớm hơn, từ ngày 01/01/2026.
Để hướng dẫn thi hành phần hóa đơn, ngày 30/06/2026 Chính phủ ban hành Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hiệu lực cùng ngày 01/07/2026. Điều 43 của nghị định này bãi bỏ ba văn bản:
- Nghị định 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 về hóa đơn, chứng từ
- Nghị định 70/2025/NĐ-CP ngày 20/03/2025 sửa đổi Nghị định 123/2020
- Điều 1 Nghị định 41/2022/NĐ-CP ngày 20/06/2022
Cách nhận biết tài liệu đã lỗi thời: nếu một bài viết, một hướng dẫn hay một điều khoản hợp đồng dẫn chiếu "Nghị định 123/2020/NĐ-CP" hoặc "Nghị định 70/2025/NĐ-CP" như căn cứ đang áp dụng, tài liệu đó đã lạc hậu kể từ 01/07/2026. Nhiều phần mềm kế toán và tài liệu hướng dẫn nội bộ chưa cập nhật.
Về xử phạt thì khác. Nghị định 125/2020/NĐ-CP vẫn còn hiệu lực, nhưng đã bị sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP, sau đó là Nghị định 310/2025/NĐ-CP (hiệu lực 16/01/2026) và gần nhất là Nghị định 291/2026/NĐ-CP (hiệu lực 21/07/2026). Nghị định 310/2025 là văn bản viết lại toàn bộ khung phạt về hóa đơn theo hướng lũy tiến. Nên tra bản hợp nhất thay vì đọc riêng Nghị định 125/2020.
Căn Cứ Pháp Lý
| Văn bản | Hiệu lực | Nội dung với doanh nghiệp |
|---|---|---|
| Luật Quản lý thuế 2025 (108/2025/QH15) | 01/07/2026 Điều 13 và Điều 26: 01/01/2026 | Luật gốc, thay Luật Quản lý thuế 2019 |
| Nghị định 254/2026/NĐ-CP | 01/07/2026 | Hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử. Thay Nghị định 123/2020 và 70/2025 |
| Nghị định 125/2020/NĐ-CP | Còn hiệu lực | Xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn |
| Nghị định 310/2025/NĐ-CP | 16/01/2026 | Viết lại khung phạt hóa đơn theo số lượng hóa đơn vi phạm |
| Nghị định 291/2026/NĐ-CP | 21/07/2026 | Bổ sung chế tài về cung cấp thông tin trao đổi thuế quốc tế |
| Nghị định 23/2025/NĐ-CP | 10/04/2025 | Chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy |
| Bộ luật Hình sự 2015 | Đang áp dụng | Điều 203 về in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn |
Doanh nghiệp đang bị cơ quan thuế loại chi phí vì hóa đơn không hợp lệ? N.H Legal rà soát hồ sơ, xác định căn cứ phản biện và hỗ trợ giải trình với cơ quan thuế. Hotline/Zalo: 0777 516 000.
Bảy Thay Đổi Doanh Nghiệp Phải Nắm
1. Hóa đơn ghi "Bán cho người tiêu dùng" không hạch toán chi phí được
Theo điểm b khoản 4 Phụ lục ban hành kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP, khi người mua là người tiêu dùng không cung cấp tên, địa chỉ và số định danh cá nhân, người bán không được để trống phần thông tin người mua mà phải ghi rõ "Bán cho người tiêu dùng".
Điểm cần chú ý nằm ở hệ quả: hóa đơn không có thông tin người mua hoặc hóa đơn ghi "Bán cho người tiêu dùng" không có giá trị để tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh sử dụng làm căn cứ hạch toán chi phí hoặc quyết toán thuế.
Với người mua nước ngoài, số định danh cá nhân có thể thay bằng số hộ chiếu hoặc giấy tờ xuất nhập cảnh kèm quốc tịch.
Việc cần làm ngay: ban hành quy định nội bộ yêu cầu mọi nhân viên khi mua hàng phục vụ công ty phải cung cấp đúng tên, địa chỉ và mã số thuế công ty. In thẻ nhỏ ghi sẵn thông tin này phát cho nhân viên hay đi mua sắm, chi phí gần bằng không mà tránh được rủi ro bị loại chi phí.
2. Tiền đặt cọc dịch vụ không phải lập hóa đơn ngay
Theo khoản 2 Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, thời điểm lập hóa đơn khi cung cấp dịch vụ là thời điểm hoàn thành dịch vụ hoặc thời điểm thu tiền nếu thu trước hoặc trong quá trình cung cấp. Tuy nhiên, tiền đặt cọc để bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng dịch vụ theo Bộ luật Dân sự 2015 không phải lập hóa đơn tại thời điểm nhận tiền.
Trước đây quy định này chỉ áp dụng cho một nhóm hẹp gồm kế toán, kiểm toán, tư vấn tài chính, tư vấn thuế, thẩm định giá, khảo sát, thiết kế kỹ thuật, tư vấn giám sát và lập dự án đầu tư xây dựng. Từ 01/07/2026, phạm vi mở rộng ra hoạt động cung cấp dịch vụ nói chung.
Điều kiện để hưởng quy định này là khoản tiền phải đúng bản chất đặt cọc theo Bộ luật Dân sự, tức nhằm bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng. Nếu hợp đồng ghi là "tạm ứng", "thanh toán đợt 1" hay "trả trước" thì đó là tiền thanh toán, phải lập hóa đơn. Cách gọi tên khoản tiền trong hợp đồng quyết định nghĩa vụ thuế.
3. Bổ sung nhiều dịch vụ được lập hóa đơn sau kỳ đối soát
Điểm a khoản 4 Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP bổ sung một loạt dịch vụ có số lượng giao dịch lớn, phát sinh thường xuyên, cần thời gian đối soát trước khi lập hóa đơn. Danh sách bổ sung gồm hoa tiêu hàng hải, quảng cáo trên báo điện tử, công nghệ số và nền tảng số, công nghệ thông tin bao gồm trung gian thanh toán, dịch vụ tài sản mã hóa, hỗ trợ giao dịch trên sàn giao dịch các-bon, bảo hiểm, bảo vệ, suất ăn công nghiệp, sở giao dịch hàng hóa, thông tin tín dụng, và vận tải hành khách bằng taxi, xe hợp đồng, xe mô tô hai bánh qua phần mềm khi khách hàng là doanh nghiệp, tổ chức.
Với các trường hợp này, hóa đơn được lập chậm nhất 07 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ đối soát.
4. Giao dịch ban đêm được lập hóa đơn vào ngày hôm sau
Khoản 5 Điều 9 quy định trường hợp giao dịch phát sinh trong thời gian làm việc ban đêm mà người bán không có phần mềm lập hóa đơn tự động, hóa đơn điện tử được lập chậm nhất vào ngày làm việc tiếp theo. Quy định này giải quyết vướng mắc thực tế của nhà hàng, quán bar, dịch vụ hoạt động ngoài giờ hành chính.
5. Hóa đơn đặt in của cơ quan thuế hết giá trị
Khoản 3 Điều 44 Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định kể từ 01/07/2026, toàn bộ hóa đơn đặt in của cơ quan thuế chính thức hết giá trị sử dụng. Số chưa dùng hết phải tiêu hủy theo trình tự do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định.
Riêng biên lai giấy tự in, đặt in theo Nghị định 123/2020 được tiếp tục sử dụng đến hết ngày 31/12/2026, sau thời điểm này phải tiêu hủy và chuyển sang biên lai điện tử.
6. Cơ chế thưởng cho người tiêu dùng tố giác
Đây là quy định hoàn toàn mới. Khoản 1 Điều 41 Nghị định 254/2026/NĐ-CP cho phép khen thưởng người tiêu dùng cung cấp thông tin về hành vi không lập, không giao hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.
Điều kiện gồm ba yếu tố đồng thời: thông tin trung thực, chính xác, kịp thời và xác định được thời gian, địa điểm, đối tượng vi phạm; nội dung phản ánh đúng thực tế và đủ căn cứ để cơ quan thuế kiểm tra, xác minh; cơ quan thuế đã ban hành quyết định xử phạt trên cơ sở thông tin đó.
Mức thưởng tối đa bằng 10% số tiền xử phạt vi phạm hành chính, nhưng không vượt quá 10 triệu đồng mỗi vụ việc. Kênh tiếp nhận gồm ứng dụng eTax Mobile, Cổng Dịch vụ công quốc gia, thư điện tử chính thức của cơ quan thuế, hệ thống tiếp nhận thông tin điện tử, hoặc gửi trực tiếp bằng văn bản.
Với doanh nghiệp bán lẻ, ý nghĩa thực tế là mỗi khách hàng nay có động cơ tài chính để yêu cầu hóa đơn và báo lại nếu không được xuất.
7. Được viết tắt trên hóa đơn theo danh sách cụ thể
Điểm a mục 4 Phụ lục Nghị định 254/2026/NĐ-CP liệt kê các từ được phép viết tắt khi tên hoặc địa chỉ người mua quá dài: Phường thành P., Thành phố thành TP., Việt Nam thành VN, Cổ phần thành CP, Trách nhiệm hữu hạn thành TNHH, Khu công nghiệp thành KCN, Sản xuất thành SX, Chi nhánh thành CN và một số từ thông dụng khác.
Điều kiện là việc viết tắt vẫn bảo đảm xác định chính xác tên và địa chỉ người mua, thể hiện đủ số nhà, tên đường, phường, xã, đặc khu, tỉnh, thành phố và phù hợp với thông tin đã đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế.
Chữ Ký Số: Điều Kiện Để Mọi Thứ Vận Hành
Chữ ký số không phải một thủ tục riêng lẻ mà là điều kiện kỹ thuật để doanh nghiệp phát hành hóa đơn điện tử, nộp tờ khai thuế, kê khai bảo hiểm xã hội và nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp qua mạng.
Khung pháp lý hiện hành là Luật Giao dịch điện tử 2023 và Nghị định 23/2025/NĐ-CP về chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy, có hiệu lực từ ngày 10/04/2025. Nghị định này quy định chi tiết việc phân loại, nội dung, thời hạn và định dạng của chứng thư chữ ký điện tử, chứng thư chữ ký số.
| Loại chứng thư | Thời hạn tối đa |
|---|---|
| Chứng thư chữ ký số gốc của tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực điện tử quốc gia | 25 năm |
| Chứng thư chữ ký số cho dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng | 10 năm |
| Chứng thư chữ ký số cho dịch vụ cấp dấu thời gian, chứng thực thông điệp dữ liệu | 05 năm |
| Chứng thư chữ ký số công cộng của doanh nghiệp | 03 năm |
Dòng cuối cùng là dòng liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp. Chứng thư hết hạn thì không ký được hóa đơn, không nộp được tờ khai, và không có cách nào xử lý gấp trong ngày.
Ba việc nên làm với chữ ký số
- Ghi hạn chứng thư vào lịch chung của công ty và đặt nhắc trước 30 ngày. Giao cho một người cụ thể chịu trách nhiệm theo dõi, không để trạng thái ai cũng nghĩ người khác lo.
- Ghi rõ trong quy chế nội bộ ai được giữ và sử dụng chữ ký số. Chữ ký số của doanh nghiệp có giá trị pháp lý tương đương chữ ký kèm con dấu, giao cho nhân viên giữ mà không có quy chế là rủi ro lớn hơn giao con dấu.
- Có phương án dự phòng nếu công ty phát hành hóa đơn liên tục: cân nhắc đăng ký hai chứng thư lệch hạn nhau, hoặc nắm rõ thời gian gia hạn của nhà cung cấp trước khi tới hạn.
Mức Phạt Và Rủi Ro Hình Sự
Nghị định 310/2025/NĐ-CP viết lại toàn bộ khung phạt về hóa đơn theo hướng lũy tiến theo số lượng hóa đơn vi phạm, thay cho cách phạt cố định trước đây. Đây là thay đổi có ảnh hưởng lớn với doanh nghiệp có sai sót lặp lại nhiều lần.
Không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ
| Số lượng hóa đơn | Mức phạt |
|---|---|
| 01 số hóa đơn | 1.000.000 - 2.000.000 đồng |
| Từ 02 đến dưới 10 số | 2.000.000 - 10.000.000 đồng |
| Từ 10 đến dưới 20 số | 10.000.000 - 30.000.000 đồng |
| Từ 20 đến dưới 50 số | 30.000.000 - 50.000.000 đồng |
| Từ 50 số trở lên | 60.000.000 - 80.000.000 đồng |
Lập hóa đơn không đúng thời điểm khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ
| Số lượng hóa đơn | Mức phạt |
|---|---|
| 01 số hóa đơn | 500.000 - 1.500.000 đồng |
| Từ 02 đến dưới 10 số | 2.000.000 - 5.000.000 đồng |
| Từ 10 đến dưới 20 số | 5.000.000 - 15.000.000 đồng |
| Từ 20 đến dưới 50 số | 15.000.000 - 30.000.000 đồng |
| Từ 50 đến dưới 100 số | 30.000.000 - 50.000.000 đồng |
| Từ 100 số trở lên | 50.000.000 - 70.000.000 đồng |
Hành vi cho, bán hóa đơn bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
Nghị định 310/2025 cũng bổ sung khoản 10 Điều 2 Nghị định 125/2020 về các trường hợp bất khả kháng, gồm thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ, chiến tranh, bạo loạn, đình công hoặc sự kiện khách quan không thể lường trước mà người nộp thuế không khắc phục được dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết.
Rủi ro hình sự. Điều 203 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi năm 2017, quy định tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước. Với cá nhân, khung cơ bản là phạt tiền từ 50 triệu đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Với pháp nhân thương mại, mức phạt tiền từ 100 triệu đến 500 triệu đồng ở khung cơ bản, tình tiết tăng nặng có thể lên tới 1 tỷ đồng, trường hợp nghiêm trọng có thể bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.
Việc mua hóa đơn để hợp thức hóa chi phí không phải chuyện xử phạt hành chính. Đây là ranh giới hình sự.
Quy Trình Triển Khai Và Chi Phí
Bước 1: Đăng ký chữ ký số
Mua chứng thư chữ ký số từ tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng đã được cấp phép. Cần bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và giấy tờ của người đại diện theo pháp luật.
Bước 2: Chọn nhà cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử
Chọn tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử đã được cơ quan thuế chấp thuận. Kiểm tra hai điều trước khi ký: phần mềm đã cập nhật theo Nghị định 254/2026 chưa, và có khả năng kết nối với phần mềm kế toán đang dùng không.
Bước 3: Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử với cơ quan thuế
Nộp tờ khai đăng ký qua Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế hoặc qua nhà cung cấp dịch vụ. Cơ quan thuế phản hồi chấp nhận hoặc không chấp nhận. Chỉ được phát hành hóa đơn sau khi có thông báo chấp nhận.
Bước 4: Xử lý hóa đơn và biên lai giấy còn tồn
Hóa đơn đặt in của cơ quan thuế chưa dùng hết phải tiêu hủy theo trình tự do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định. Biên lai giấy tự in, đặt in còn được dùng đến hết 31/12/2026.
Bước 5: Ban hành quy trình nội bộ
Đây là bước quyết định việc doanh nghiệp có bị phạt hay không. Cần quy định rõ ai được lập hóa đơn, thời điểm lập theo từng loại giao dịch, cách xử lý hóa đơn sai sót, và yêu cầu nhân viên cung cấp đúng thông tin công ty khi mua hàng.
| Khoản mục | Ghi chú |
|---|---|
| Chứng thư chữ ký số doanh nghiệp | Theo báo giá nhà cung cấp, thời hạn tối đa 03 năm |
| Phần mềm hóa đơn điện tử | Thường tính theo gói số lượng hóa đơn hoặc thuê bao năm |
| Lệ phí nhà nước khi đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử | Không có |
| Chi phí tích hợp với phần mềm kế toán | Tùy hệ thống, nên hỏi rõ trước khi ký hợp đồng |
Mức giá dịch vụ chữ ký số và phần mềm hóa đơn là giá thị trường, chênh lệch đáng kể giữa các nhà cung cấp và thay đổi theo thời điểm. Nên lấy báo giá từ ít nhất hai đơn vị.
Có Nên Thuê Luật Sư Không
Với việc đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử thông thường thì không cần. Đây là công việc của kế toán và nhà cung cấp dịch vụ.
Nên có luật sư trong bốn tình huống.
Khi bị cơ quan thuế loại chi phí hoặc ấn định thuế liên quan đến hóa đơn. Đây là tranh chấp hành chính, không phải vấn đề kế toán. Việc lập luận, chuẩn bị hồ sơ giải trình, và quyết định có khiếu nại hay khởi kiện đều cần đánh giá pháp lý. Số tiền thường không nhỏ.
Khi bên bán bị đưa vào diện rủi ro cao về thuế sau khi đã xuất hóa đơn cho mình. Doanh nghiệp mua phải chứng minh giao dịch có thật. Bộ chứng cứ cần thiết gồm hợp đồng, biên bản giao nhận, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, hồ sơ vận chuyển. Luật sư giúp xác định thiếu gì và bổ sung thế nào cho hợp lệ.
Khi soạn hoặc rà soát điều khoản hóa đơn trong hợp đồng. Cách gọi tên khoản tiền là đặt cọc, tạm ứng hay thanh toán đợt một sẽ quyết định thời điểm phải xuất hóa đơn. Một điều khoản viết cẩu thả có thể đẩy nghĩa vụ thuế lên sớm hơn dòng tiền thực tế.
Khi có dấu hiệu liên quan đến mua bán hóa đơn. Ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm theo Điều 203 Bộ luật Hình sự rất gần. Cần đánh giá sớm, trước khi cơ quan điều tra vào cuộc.
5 Sai Lầm Thường Gặp
Sai lầm 1: vẫn làm theo Nghị định 123/2020 và Nghị định 70/2025
Hai văn bản này đã hết hiệu lực từ 01/07/2026. Vấn đề là chúng vẫn xuất hiện dày đặc trong tài liệu hướng dẫn, quy trình nội bộ, thậm chí trong hợp đồng dịch vụ với nhà cung cấp phần mềm. Nên rà lại toàn bộ tài liệu nội bộ có nhắc đến hóa đơn và cập nhật căn cứ.
Sai lầm 2: để nhân viên mua hàng không cung cấp thông tin công ty
Hệ quả là hóa đơn ghi "Bán cho người tiêu dùng" và khoản chi đó không hạch toán được. Nhiều doanh nghiệp chỉ phát hiện khi quyết toán, tức là sau cả năm, và lúc đó không sửa được nữa vì hóa đơn đã phát hành từ lâu.
Sai lầm 3: gọi nhầm tên khoản tiền trong hợp đồng
Đặt cọc theo Bộ luật Dân sự thì chưa phải lập hóa đơn. Tạm ứng hay thanh toán trước thì phải lập. Nhiều hợp đồng dùng lẫn lộn hai khái niệm, hoặc ghi "đặt cọc" nhưng bản chất là thanh toán đợt một. Khi cơ quan thuế xem xét, họ nhìn bản chất giao dịch chứ không nhìn tên gọi.
Sai lầm 4: dồn hóa đơn cho gọn sổ sách
Xuất hóa đơn dồn cuối tháng, cuối quý cho tiện là thói quen phổ biến. Với khung phạt lũy tiến theo số lượng hóa đơn của Nghị định 310/2025, thói quen này biến một sai sót nhỏ lặp lại thành khoản phạt hàng chục triệu đồng. Từ 100 số hóa đơn sai thời điểm trở lên, mức phạt tới 70 triệu đồng.
Sai lầm 5: không theo dõi hạn chữ ký số
Chứng thư chữ ký số công cộng tối đa 03 năm. Hết hạn là dừng toàn bộ: không ký được hóa đơn, không nộp được tờ khai thuế, không giao dịch được với bảo hiểm xã hội. Doanh nghiệp thường phát hiện đúng ngày cuối hạn nộp tờ khai.
Câu Hỏi Thường Gặp
Nghị định nào về hóa đơn điện tử đang áp dụng năm 2026?
Nghị định 254/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 30/06/2026, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, quy định chi tiết Luật Quản lý thuế 2025 (Luật số 108/2025/QH15) về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử. Nghị định gồm 5 chương, 45 điều và một Phụ lục. Điều 43 của nghị định bãi bỏ Nghị định 123/2020/NĐ-CP, Nghị định 70/2025/NĐ-CP và Điều 1 Nghị định 41/2022/NĐ-CP.
Hóa đơn ghi "Bán cho người tiêu dùng" có hạch toán chi phí được không?
Không. Theo Phụ lục ban hành kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hóa đơn không có thông tin người mua hoặc hóa đơn ghi "Bán cho người tiêu dùng" không có giá trị để tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh sử dụng làm căn cứ hạch toán chi phí hoặc quyết toán thuế. Muốn hạch toán thì khi mua hàng phải cung cấp tên, địa chỉ và mã số thuế của doanh nghiệp cho người bán.
Nhận tiền đặt cọc có phải xuất hóa đơn ngay không?
Không, nếu đó đúng là tiền đặt cọc nhằm bảo đảm giao kết hoặc thực hiện hợp đồng dịch vụ theo Bộ luật Dân sự 2015. Khoản 2 Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định khoản tiền này không phải lập hóa đơn tại thời điểm nhận. Trước đây quy định chỉ áp dụng cho một số lĩnh vực như kế toán, kiểm toán, tư vấn thuế, thiết kế kỹ thuật; từ 01/07/2026 mở rộng ra hoạt động cung cấp dịch vụ nói chung.
Hóa đơn giấy đặt in của cơ quan thuế còn dùng được không?
Không. Khoản 3 Điều 44 Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định kể từ ngày 01/07/2026, toàn bộ hóa đơn đặt in của cơ quan thuế hết giá trị sử dụng. Số chưa dùng hết phải tiêu hủy theo trình tự do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định. Riêng biên lai giấy tự in, đặt in theo Nghị định 123/2020 được dùng đến hết ngày 31/12/2026.
Không lập hóa đơn khi bán hàng bị phạt bao nhiêu?
Theo khoản 3 Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP, mức phạt tính theo số lượng hóa đơn: 01 số hóa đơn phạt 1 đến 2 triệu đồng; từ 02 đến dưới 10 số phạt 2 đến 10 triệu; từ 10 đến dưới 20 số phạt 10 đến 30 triệu; từ 20 đến dưới 50 số phạt 30 đến 50 triệu; từ 50 số trở lên phạt 60 đến 80 triệu đồng.
Xuất hóa đơn sai thời điểm bị xử lý thế nào?
Khoản 2 Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP quy định mức phạt lũy tiến khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ: 01 số hóa đơn phạt 500 nghìn đến 1,5 triệu đồng; từ 02 đến dưới 10 số phạt 2 đến 5 triệu; từ 10 đến dưới 20 số phạt 5 đến 15 triệu; từ 20 đến dưới 50 số phạt 15 đến 30 triệu; từ 50 đến dưới 100 số phạt 30 đến 50 triệu; từ 100 số trở lên phạt 50 đến 70 triệu đồng.
Chữ ký số của doanh nghiệp có thời hạn bao lâu?
Chứng thư chữ ký số công cộng của doanh nghiệp có thời hạn tối đa 03 năm theo Nghị định 23/2025/NĐ-CP về chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy, có hiệu lực từ ngày 10/04/2025. Chứng thư hết hạn thì không ký được hóa đơn điện tử, không nộp được tờ khai thuế và không giao dịch điện tử được với các cơ quan. Nên đặt nhắc gia hạn trước ít nhất 30 ngày.
Người tiêu dùng tố giác doanh nghiệp không xuất hóa đơn được thưởng không?
Có. Khoản 1 Điều 41 Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định cơ chế khen thưởng người tiêu dùng cung cấp thông tin về hành vi không lập, không giao hóa đơn điện tử. Mức thưởng tối đa bằng 10% số tiền xử phạt vi phạm hành chính nhưng không quá 10 triệu đồng mỗi vụ việc. Điều kiện là thông tin phải trung thực, xác định được thời gian, địa điểm, đối tượng vi phạm và cơ quan thuế đã ra quyết định xử phạt dựa trên thông tin đó.
Mua hóa đơn để hợp thức hóa chi phí bị xử lý ra sao?
Đây có thể là tội phạm chứ không chỉ là vi phạm hành chính. Điều 203 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi năm 2017 quy định tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước. Với cá nhân, khung cơ bản là phạt tiền 50 đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù 06 tháng đến 03 năm. Với pháp nhân thương mại, phạt tiền 100 đến 500 triệu đồng ở khung cơ bản, có thể lên tới 1 tỷ đồng, trường hợp nghiêm trọng bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.
Doanh nghiệp nhận hóa đơn của bên bán sau đó bỏ trốn thì sao?
Cơ quan thuế sẽ yêu cầu chứng minh giao dịch có thật. Bộ hồ sơ cần chuẩn bị gồm hợp đồng, biên bản giao nhận hàng hóa hoặc nghiệm thu dịch vụ, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, hồ sơ vận chuyển và các tài liệu khác thể hiện giao dịch thực tế. Doanh nghiệp nên lưu đủ bộ chứng từ này ngay từ khi giao dịch, không đợi đến lúc bị rà soát mới đi tìm.
Kết Luận
Ngày 01/07/2026 là mốc chia đôi. Trước mốc đó là Nghị định 123/2020 và Nghị định 70/2025. Sau mốc đó là Luật Quản lý thuế 2025 và Nghị định 254/2026. Doanh nghiệp còn vận hành theo quy trình cũ đang chịu rủi ro mà không biết.
Trong các thay đổi, thứ gây thiệt hại tiền nhanh nhất là quy định về hóa đơn ghi "Bán cho người tiêu dùng". Nó không cần cơ quan thuế thanh tra mới phát hiện, chỉ cần đến kỳ quyết toán là toàn bộ khoản chi đó bị loại.
Bốn việc nên làm trong tháng này, không việc nào tốn kém. Rà lại tài liệu nội bộ và hợp đồng dịch vụ xem còn dẫn Nghị định 123/2020 hay Nghị định 70/2025 không. Ban hành quy định yêu cầu nhân viên cung cấp đúng thông tin công ty khi mua hàng. Rà lại cách gọi tên các khoản tiền trong hợp đồng mẫu. Kiểm tra hạn chứng thư chữ ký số và đặt lịch nhắc.
N.H Legal - Tư Vấn Rủi Ro Pháp Lý Về Hóa Đơn Cho Doanh Nghiệp
- Rà soát và cập nhật điều khoản hóa đơn, thanh toán, đặt cọc trong hợp đồng mẫu
- Hỗ trợ giải trình khi cơ quan thuế loại chi phí hoặc ấn định thuế liên quan đến hóa đơn
- Xây dựng bộ hồ sơ chứng minh giao dịch có thật khi bên bán bị đưa vào diện rủi ro cao
- Soạn quy chế nội bộ về lập hóa đơn và quản lý chữ ký số của doanh nghiệp
- Tư vấn khi có dấu hiệu liên quan đến Điều 203 Bộ luật Hình sự về hóa đơn
Hotline/Zalo: 0777 516 000
Website: nhlegal.com.vn
Dịch vụ: Doanh nghiệp & Đầu tư
Người biên soạn: Đội ngũ N.H Legal
Người kiểm duyệt: Luật sư Đỗ Thị Hương - Thạc sĩ Nguyễn Xuân Nhất
Đơn vị: Công ty Luật TNHH N.H Legal | Website: nhlegal.com.vn
Ngày cập nhật: 10/08/2026
Bài viết cung cấp thông tin pháp lý chung tại thời điểm cập nhật, không phải tư vấn pháp lý cho vụ việc cụ thể. Pháp luật về hóa đơn và quản lý thuế đang trong giai đoạn chuyển tiếp với nhiều văn bản mới, doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản hợp nhất trước khi áp dụng. Vui lòng liên hệ N.H Legal để được tư vấn cho trường hợp của mình.




